Obowiązkowy przegląd instalacji elektrycznej: Jak często go robić, kogo dotyczy i co grozi za jego brak?
Bezpieczeństwo domowników i ochrona mienia to kwestie, na których nikt z nas nie powinien oszczędzać. Jednym z kluczowych elementów dbania o stan techniczny budynku jest regularna kontrola instalacji elektrycznej. Choć wielu właścicieli nieruchomości traktuje ten obowiązek po macoszemu, przepisy są w tej kwestii jednoznaczne.
Sprawdź, co na temat przeglądów elektrycznych mówi Prawo budowlane, jak prawidłowo wyliczyć termin kolejnej kontroli oraz jakie konsekwencje grożą za niedopełnienie tego obowiązku.
Z czego wynika obowiązek przeglądu elektrycznego?
Obowiązek przeprowadzania okresowych kontroli wynika wprost z art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane. Przepis ten nakłada na właścicieli lub zarządców obiektów budowlanych obowiązek poddawania ich okresowej kontroli co najmniej raz na pięć lat.
Zakres takiej kontroli jest szeroki – obejmuje sprawdzenie stanu technicznego i przydatności do użytkowania samego obiektu, jego estetyki oraz otoczenia. W jej skład wchodzi również obowiązkowe badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej.
Warto wiedzieć: Przegląd elektryczny to tylko część szerszej kontroli pięcioletniej budynku. Wykonanie samych pomiarów elektrycznych nie zawsze oznacza automatyczne wyczerpanie całego zakresu kontroli wymaganej przez Prawo budowlane.
Kogo dotyczy obowiązek? Dom jednorodzinny a mieszkanie w bloku
Odpowiedzialność za zapewnienie terminowych kontroli technicznych zawsze spoczywa na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego:
-
Domy jednorodzinne: W tym przypadku sprawa jest prosta – odpowiedzialność w całości ponosi właściciel nieruchomości. Warto pamiętać, że choć domy jednorodzinne są zwolnione z niektórych corocznych kontroli (dotyczących np. elementów narażonych na wpływy atmosferyczne), wyłączenie to nie dotyczy kontroli 5-letniej.
-
Mieszkania w budynkach wielolokalowych (bloki, kamienice): Prawo budowlane nie nakłada obowiązku kontroli całego budynku na właściciela pojedynczego lokalu. Za organizację i przeprowadzenie 5-letniej kontroli obiektu odpowiada zarządca lub właściciel całego budynku (np. spółdzielnia lub wspólnota mieszkaniowa).
-
Jak liczyć okres 5 lat? Wyjaśnienia GUNB
Częstym źródłem wątpliwości jest sposób odmierzania terminu pięciu lat. Czy kontrola musi odbyć się dokładnie w rocznicę poprzedniej?
Główny Urząd Nadzoru Budowlanego (GUNB) wyjaśnia, że terminu nie trzeba odmierzać co do dnia. Obowiązek odnosi się do roku kalendarzowego:
-
Jeśli poprzednią kontrolę przeprowadzono w 2021 r., kolejna musi zostać wykonana w dowolnym miesiącu 2026 r.
-
Jeżeli nowy budynek został oddany do użytkowania w 2022 r., pierwsza kontrola pięcioletnia powinna odbyć się w dowolnym miesiącu 2027 r.
Co obejmuje profesjonalny przegląd elektryczny?
Rzetelna kontrola nie może ograniczać się do pobieżnego obejrzenia rozdzielnicy czy sprawdzenia, czy działają bezpieczniki. Wiele groźnych usterek można wykryć wyłącznie za pomocą specjalistycznych urządzeń pomiarowych.
Zgodnie z Prawem budowlane badanie powinno obejmować dokładne oględziny oraz pomiary, w tym badanie:
-
Sprawności połączeń, osprzętu i zabezpieczeń,
-
Środków ochrony przed porażeniem prądem,
-
Oporności izolacji przewodów,
-
Uziemień instalacji i aparatów,
-
Instalacji piorunochronnej (jeśli obiekt jest w nią wyposażony).
Protokół z kontroli – kluczowy dokument
Z przeprowadzonego przeglądu osoba uprawniona sporządza protokół (zgodnie z art. 62a Prawa budowlanego). Dokument ten musi zawierać m.in. datę, dane osoby kontrolującej, zakres badań, wykryte nieprawidłowości, zalecenia dotyczące ich usunięcia oraz odniesienie do zaleceń z poprzednich kontroli.
Dokumentację tę należy przechowywać przez cały okres istnienia budynku. Protokół może być wymagany podczas kolejnych kontroli, przez organy nadzoru budowlanego, przy sprzedaży nieruchomości lub w trakcie likwidacji szkody ubezpieczeniowej.
Kto może przeprowadzić kontrolę?
Stan techniczny instalacji elektrycznych i piorunochronnych mogą kontrolować osoby posiadające:
-
Uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności, LUB
-
Świadectwo kwalifikacyjne wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektrycznych (potocznie, choć niezbyt precyzyjnie, nazywane „uprawnieniami SEP”).
Przed zleceniem usługi warto upewnić się, czy fachowiec posiada dokumenty w odpowiednim zakresie (w tym uprawnienia kontrolno-pomiarowe w zakresie dozoru).
Jakie są konsekwencje braku przeglądu?
Niedopełnienie obowiązku wykonania kontroli okresowej niesie ze sobą poważne konsekwencje prawne i finansowe:
1. Grzywna do 5000 zł
Zgodnie z art. 93 pkt 8 Prawa budowlanego w związku z art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń, za brak wymaganej kontroli grozi kara grzywny od 20 do 5000 zł.
W skrajnych przypadkach zaniedbań związanych z niewłaściwym utrzymaniem obiektu i stwarzaniem zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzi, zastosowanie mogą mieć surowsze przepisy (np. art. 91a Prawa budowlanego), przewidujące karę ograniczenia, a nawet pozbawienia wolności do roku.
2. Problemy z wypłatą odszkodowania po pożarze
To jedna z najgroźniejszych konsekwencji braku aktualnego protokołu. W przypadku wystąpienia zwarcia lub pożaru, ubezpieczyciel w trakcie likwidacji szkody skrupulatnie bada stan techniczny budynku oraz historię jego przeglądów.
Większość Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU) nakłada na ubezpieczonego obowiązek dbania o stan techniczny nieruchomości i przestrzegania Prawa budowlanego. Jeżeli źródłem pożaru okaże się wada instalacji, którą można było wykryć podczas wymaganej kontroli, brak aktualnej dokumentacji może stać się istotnym elementem postępowania likwidacyjnego lub późniejszego sporu z ubezpieczycielem.
Jak podkreśla Rzecznik Finansowy, niedopełnienie obowiązków określonych w umowie ubezpieczenia lub przepisach prawa często prowadzi do problemów z uzyskaniem rekompensaty. Dlatego protokołów z kontroli oraz dokumentów potwierdzających wykonanie zaleconych napraw nie należy wyrzucać – stanowią one kluczowy dowód na to, że instalacja była utrzymywana w należytym stanie.
Podsumowanie
Regularny przegląd instalacji elektrycznej to nie tylko przykry wymóg prawny, ale przede wszystkim kwestia bezpieczeństwa mieszkańców oraz ochrony majątku. Wydatek na profesjonalne pomiary raz na 5 lat to znikomy koszt w porównaniu z ryzykiem grzywny, pożaru czy odmowy wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela. Jeśli Twój budynek zbliża się do upływu 5-letniego terminu, nie zwlekaj z umówieniem uprawnionego fachowca i zachowaj całą dokumentację w bezpiecznym miejscu.
Ubezpieczeniowa Kancelaria Brokerska
Andrzej Rogowski
ul. Waryńskiego 6 lok. 7
15-461 Białystok